الملا فتح الله الكاشاني
326
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
اللَّه ) و در مدينه متوفى شد رسول فرمود كه تولوا اخاكم بتجحيز و دفن بدفن برادر خود مشغول شويد پس اصحاب بتجهيز او قيام نموده او را دفن كردند و تخصيص ابناء بذكر دون اولاد كه اعم از ذكور و اناث است جهت آنست كه ذكور اشهر و اعرفند و به صحت اباء الزم و بقلوب ايشان الصق پس هر گاه معرفت ايشان به حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله بيشتر باشد از ابناء نسبت باناث بطريق اولى خواهد بود و نيز در باب قبله ميفرمايد كه لِكُلٍّ وِجْهَةٌ تنوين عوض مضاف اليه است يعنى مر هر شخصى يا مر هر صاحب شريعتى و يا مر هر امتى را قبله ايست كه متوجه آنند يا هر قومى را از مسلمانان جهتيست و جانبى از كعبه يعنى مر هر اقليمى را از مسلمانان جهتى است از جهات كعبه كه توجه ميكنند به آن مانند جهتى كه در آن ( حجر الاسود ) است براى اهل عراق است و آنچه مقابل آنست مر اهل مغرب را است و يمانى از آن يمنى و مقابل آن براى شامىوَ مُوَلِّيها كه او متوجه سازنده است به آن روى خود را يا خدا گردانندهء روى او است به آن جهت يعنى وى را به آن امر كرده و بر هر تقدير يكى از دو مفعول توليه محذوفست اى ( هو موليها وجهه او اللَّه موليها اياه ) و چون هر امتى را قبلهء است پس چرا تو را عيب ميكنند و ميگويند كه ما وليهم عن قبلتهم التي كانوا عليهااسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ پس پيشى گيريد اى مسلمانان بر ديگران بر نيكوئيها از امر قبله و غير آن تا به آن بسعادت دارين فايز شويد و يا در فاضلات از جهات يعنى سبقت گيريد بفاضلترين جهات كه آن مسامه باشد بكعبه محققان برانند كه از هر نهادى چيزى سر بر زده و در هر سويدايى سودايى ظهور كرده كه قبلهء او است و هر يك روى بقبلهء خود آورده از توجه بكعبه حقيقى باز ميمانند مگر محرمان حريم تجريد و محرمان حرم تفريد كه از قبلهء فَثَمَّ وَجْه اللَّه روى نميگردانند كما قيل : قبله شاهان بود تاج و كمر قبله ارباب دنيا سيم و زر قبله صورت پرستان آب و گل قبلى معنى شناسان جان و دل قبله زهاد محراب قبول قبله بد سيرتان كار فضول قبله تن پروران خواب و خورش قبله انسان بدانش پرورش قبله عاشق وصال بيزوال قبله عارف كمال ذى الجلال أَيْنَما تَكُونُوا هر جا كه باشيد و بهر قبله كه رو آريد شما و اهل كتابأْتِ بِكُمُ اللَّه جَمِيعاً بيارد خدا همهء شما را و جمع كند روز قيامت براى امتياز حق از باطل يا در هر موضعى كه باشيد از موافق و مخالفت مجتمع الاجزاء و مفترقها همهء شما را به زمين محشر حشر كند براى جزاى اعمال يا هر جا كه باشيد از اعماق ارض و قلل و جبال قبض ارواح شما كند يا در هر مكانى كه باشيد از جهات متقابله حقتعالى همهء شما را در يك جا جمع كند و نمازهاى شما را در حكم جهت واحد گرداند و چنان سازد كه گوئيا همه در مسجد الحرام نماز گذارده ايدنَّ اللَّه بدرستى كه خداى تعالىلى كُلِّ شَيْءٍ بر همهء چيز